Theo cây viết Nicholas Montegriffo trên trang AndroidPIT, công nghệ đang gây ra những tác động nhất định với văn hóa và xã hội. Khi một chú robot làm cho cuộc sống trở nên dễ dàng hơn, chúng ta nắm lấy và sử dụng nó một cách bình thường mà bỏ qua những hậu quả tiềm tàng có thể xảy ra.

Từ vấn đề bảo mật bị cho qua

Thời gian vừa qua, rất nhiều vụ bê bối liên quan đến dữ liệu và quyền riêng tư cá nhân đã xảy ra, tiêu biểu là Facebook. Không ít người phẫn nộ về điều đó, nhưng cũng có nhiều người thờ ơ.

Họ dễ dàng thỏa hiệp, một phần vì những điều khoản sử dụng dịch vụ quá phức tạp để có thể đọc, một phần vì những công cụ như Facebook đóng vai trò quan trọng trong quá trình sinh hoạt, làm việc và giải trí hàng ngày. Khi từ gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đến cả đối thủ đều dùng Facebook, thật khó để bạn trở thành “người khác biệt”.

Nghĩa là, bạn “buộc” phải chấp nhận rủi ro về quyền riêng tư cá nhân để đổi lấy những tiện ích.

Đến trách nhiệm cá nhân “biến mất” vì máy học

Giống như nhiều công cụ khác, máy tính hỗ trợ con người thực hiện một tác vụ nào đó dễ dàng hơn, nhanh chóng hơn, hiệu quả hơn. Nhưng khi công cụ ấy rời xa bàn tay con người, trách nhiệm cá nhân sẽ ngày càng mờ nhạt, và đây chính là lúc những vấn đề xuất hiện.

Khi AI làm sai và gây ra hậu quả nghiêm trọng, ai sẽ là người chịu trách nhiệm? Các kỹ sư thiết lập phần mềm cho máy “học”, người nhấn nút bật công tắc, hay người dùng đã chọn chấp nhận các vấn đề pháp lý dài dằng dặc (mà không đọc chúng) để truy cập nhanh vào dịch vụ (như cách chúng ta dùng Facebook)?

Xe tự lái chính là một ví dụ tiêu biểu. Sản phẩm đang rất “hot” ở thời điểm hiện tại được “dạy” điều khiển cách điều khiển thông bằng một hệ thống học sâu với dữ liệu đào tạo thu thập từ một người lái xe đích thực. Sẽ rất tuyệt nếu nó luôn đi đúng làn, quẹo đúng lúc, đúng chỗ, nhận biết cảnh báo… nhưng sẽ như thế nào nếu nó leo lên lề hoặc lao xuống hồ? Nếu đụng chết ai đó, liệu xe có phải ra hầu tòa?

Hiện tại, nếu tai nạn xảy ra, chúng ta không thể biết được lý do tại sao. AI không thể giải thích sự lựa chọn và các kỹ sư thiết lập phần mềm cũng không thể theo dõi quyết định của nó trong từng trường hợp cụ thể.

Không chỉ xe tự lái, có nhiều lĩnh vực khác mà con người bị cám dỗ để giao trách nhiệm cho máy móc. Chẳng hạn, AI sẽ chẩn đoán bệnh (tức có thể quyết định mạng sống), thực hiện các giao dịch thương mại trị giá hàng triệu đô la hay đưa ra chiến thuật quân sự. Đã từng có trường hợp người bệnh chỉ bị hen suyễn nhưng AI chẩn đoán là viêm phổi.